ΑΡΒΑΝΙΤΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ
ΑΡΒΑΝΙΤΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ

Με υπογραφή...

14 Νοεμβρίου 2026 16:43

«Ταφόπλακα στις ελπίδες εξέγερσης στη Χαλκιδική»

Η μοιραία μάχη στην Κασσάνδρα, που στάθηκε αφορμή για να «σβήσουν οι ελπίδες για Επανάσταση» στη Χαλκιδική – και κατά συνέπεια στη Μακεδονία. Ο ρόλος του «πατριώτη τραπεζίτη».

-
Θέλεις έγκυρη και άμεση ενημέρωση;Βρες μας πρώτους στη Google

Το ξέσπασμα της Επανάστασης τον Μάρτιο του ’21 σήμανε ξεσηκωμό των σκλαβωμένων σε Μωριά, Ρούμελη, νησιά Αιγαίου… και σε πολύ μικρότερο βαθμό σε Θεσσαλία, Μακεδονία και Κρήτη.

Τις ημέρες εκείνες, ο Εμμανουήλ Παπάς, φλογερός πατριώτης από τις Σέρρες, αποχώρησε από την Πόλη και κατέφυγε στο Άγιον Όρος, στη Μονή Εσφιγμένου.

Η περιοχή στη χερσόνησο του Άθω έμοιαζε οχυρωμένη και σαφώς πιο ασφαλής απ’ ό,τι άλλες! Στις μονές και στις σκήτες διαβιούσαν, εκτός από τους μοναχούς, και περίπου 3.000 λαϊκοί, επί της ουσίας εξοπλισμένοι για πόλεμο άνδρες!

Ο Παπάς έφτασε στον τόπο με πλοίο του Θρακιώτη πλοιοκτήτη Βισβίζη, γεμάτο όπλα και πολεμοφόδια που ο ίδιος είχε αγοράσει για τους άνδρες στον Άθω.

Οι τουρκικές Αρχές της Θεσσαλονίκης θορυβήθηκαν από τις ειδήσεις πως κάτι συνέβαινε στο βουνό. Κινήθηκαν προς τον Πολύγυρο κι άρχισαν να χτυπούν χριστιανικούς πληθυσμούς.

Στα Χασικοχώρια έγινε μάχη που ανέκοψε την προέλαση των Τούρκων.

Στις 17/5/1821, στις Καρυές, έγινε μεγάλη σύσκεψη μοναχών και λαϊκών, όπου ο Παπάς ανακηρύχθηκε επικεφαλής της Επανάστασης στη Μακεδονία. Με δική του πρωτοβουλία και έξοδα, «κουμαντάριζε» δύναμη 2.000–2.500 ανδρών και, σε συνεννόηση με άλλους τοπικούς οπλαρχηγούς, «ξεσήκωναν» περιοχές στη Χαλκιδική.

Γρήγορα η φλόγα της Επανάστασης εξαπλώθηκε σε πολλές περιοχές της Μακεδονίας – όμως οι άσχημες εξελίξεις στη Μολδοβλαχία και η ήττα των «ελληνικών στρατευμάτων» σήμαναν συναγερμό!

Ο Εμ. Παπάς αναλαμβάνει και στρατιωτικός επικεφαλής των ελληνικών δυνάμεων, παρότι δεν είχε στρατιωτική πείρα. Τέλη Ιουνίου του ’21, το σώμα του θα απωθηθεί από περιοχές στη Ρεντίνα, κατόπιν ισχυρής τουρκικής επίθεσης υπό τον Μπαϊράμ Πασά.

Στη Θεσσαλονίκη συγκροτείται ισχυρή στρατιά με 35.000 άνδρες, πεζούς και ιππείς, με σκοπό να καταπνίξουν κάθε κίνηση για ξεσηκωμό στη Μακεδονία.

Ακολουθούν μάχες σε διάφορες περιοχές, με απώλειες εκατέρωθεν!

Ο Παπάς καταλαβαίνει πως στόχος των Τούρκων είναι το Όρος και κινείται προς την Κασσάνδρα και την Ποτίδαια, με σκοπό να τις οχυρώσει.

Τέλη Ιουλίου έγινε μεγάλη μάχη με στόχο τον έλεγχο της Διώρυγας της Ποτίδαιας, η οποία άλλαξε χέρια τρεις φορές. Οι δυνάμεις του Παπά υπερισχύουν!

Επιπρόσθετα, η άφιξη ισχυρής ναυτικής μοίρας από τα Ψαρά με 11 πλοία γυρίζει την κατάσταση, καθώς οι τουρκικές θέσεις πλήττονται από τα πυροβόλα τους.

Το ίδιο χρονικό διάστημα «ξεσηκώνονται» περιοχές στις Σέρρες, στα Γιαννιτσά, στην Πιερία κ.ά.

Ακολουθεί μια περίοδος όπου οι αντίπαλες δυνάμεις… απλά κρατούν τις θέσεις τους, αναμένοντας κάποια μάχη για ξεκαθάρισμα.

ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΣΣΑΝΔΡΑ

Το φθινόπωρο ο Παπάς απομακρύνει από την Κασσάνδρα 200 οικογένειες προς νησιά του Βορείου Αιγαίου, καθώς αποτελούσαν πρόβλημα για τους μάχιμους, ενώ παρουσιάζονταν και ελλείψεις σε τρόφιμα και εφόδια.

Ο Υψηλάντης διορίζει τον Εμ. Παπά αρχηγό και διοικητή σε Άγιον Όρος, Κασσάνδρα και Θεσσαλονίκη.

Οι Τούρκοι αποφασίζουν να «καθαρίσουν» την υπόθεση στη Μακεδονία, ώστε να αφοσιωθούν σε Μωριά και Ρούμελη.

Ισχυρή τουρκική επίθεση στην Ποτίδαια «φέρνει τη διώρυγα» στα χέρια τους, ενώ ο Παπάς μαθαίνει πως οι Αγιορείτες δεν επιθυμούν να συνεχίσουν να στηρίζουν την υπόθεση της Επανάστασης.

Μέσα σε λίγες ημέρες η ελληνική αντίσταση στις περιοχές αυτές θα παταχθεί… και οι Τούρκοι θα καταπνίξουν στο αίμα τα μέρη που ξεσηκώθηκαν!

Ειδικά η Κασσάνδρα θα πληγεί ανεπανόρθωτα. Οι περίπου 1.500 μαχητές αδυνατούν να προβάλουν αποτελεσματική αντίσταση στους δεκαπλάσιους επιτιθέμενους.

Η πόλη και τα γύρω χωριά θα καταστραφούν και οι νεκροί θα ξεπεράσουν τους 10.000! Στις 14/11/1821, κάθε αντίσταση σταματά! Η Επανάσταση παύει να αποτελεί ανησυχία για τους Τούρκους.

Από τη μανία των τελευταίων δεν θα γλιτώσει ούτε το Όρος, με κάποιες μονές να γίνονται στόχος… ευτυχώς όμως οι συνέπειες ήταν μικρές!

Ο Εμμανουήλ Παπάς εγκατέλειψε τη Χαλκιδική με πλοίο του Βισβίζη. Κατέφυγε στην Ύδρα, όπου και πέθανε στις 5/12. Κηδεύτηκε με τιμές. Το 1927 το χωριό του, Δοβίτσα Σερρών, μετονομάστηκε σε Δήμο Εμμανουήλ Παπά – και από το 1966 τα οστά του αναπαύονται στην κεντρική πλατεία των Σερρών.

Ο χειμώνας του 1821–22 κράτησε τις τουρκικές δυνάμεις στη Χαλκιδική, στερώντας τους τη δυνατότητα δράσης σε άλλες επαναστατημένες περιοχές της Ελλάδας. Αυτό ήταν το μεγάλο επίτευγμα των επαναστατημένων στη Μακεδονία.

ΤΡΑΠΕΖΙΤΗΣ ΚΑΙ ΠΑΤΡΙΩΤΗΣ

Ο Εμμανουήλ Παπάς γεννήθηκε το 1773 στη Δοβίτσα Σερρών. Οι γονείς του ήταν από αρχοντικές οικογένειες και με καλό οικονομικό αποτύπωμα. Ο δε πατέρας του διετέλεσε και ιερέας.

Ο Εμ. Παπάς έλαβε καλή μόρφωση και ασχολήθηκε με το εμπόριο, αποκτώντας μεγάλη περιουσία. Στις αρχές του 19ου αιώνα ίδρυσε δύο τραπεζικά ιδρύματα, με παρουσία σε Μακεδονία, Θράκη, Πόλη και Σμύρνη.

Γύρω στο 1820, η περιουσία του υπολογιζόταν σε 300.000 δίστηλα τάληρα, ποσό μυθικό για την εποχή, ίσο με εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ σήμερα.

Μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία και τη στήριξε με πάθος όσο μπορούσε. Η πρώτη του δωρεά ήταν το ποσό των 1.000 γροσίων, ενώ ενδεικτικό είναι το γεγονός πως, όταν εισέπραξε το χρέος προς τις τράπεζές του από ισχυρό Τούρκο ηγεμόνα της περιοχής των Σερρών, τον Γιουσούφ Μπέη, ποσό 500.000 χρυσών δραχμών, το διέθεσε εξ ολοκλήρου στη Φ.Ε.

ΜΕ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΙΣΟΤΙΜΙΑ, ΤΑ ΠΟΣΑ ΑΥΤΑ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΥΟΥΝ 17–19.000.000 ΕΥΡΩ!

Ο Εμ. Παπάς απέκτησε με τη γυναίκα του, Φαίδρα, 11 παιδιά (8 αγόρια και 3 κορίτσια). Τρεις από τους γιους του «έπεσαν» σε διάφορες μάχες, στο Καματερό, στη Χαλκίδα και στο Μανιάκι.

Όπως και ο ίδιος ο Εμ. Παπάς, έτσι και τα παιδιά του διέθεσαν πρόσθετα ποσά για την Επανάσταση!

  Ακολουθήστε το antenna.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις!
 Απαγορεύεται η αναπαραγωγή του παρόντος άρθρου, χωρίς αναφορά στην πηγή antenna.gr (με ενεργό σύνδεσμο προς το antenna.gr)