Έρευνες

Το τουρκικό «πλυντήριο» του δικτύου Α7 και η συμφωνία Πούτιν - Ερντογάν για το Ακούγιου

Μία διαρροή εγγράφων και το πρόσφατο πλήγμα του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών σε μεγάλο ρωσικό μηχανισμό παράκαμψης κυρώσεων έφεραν στο φως τα τουρκικά του πλοκάμια. Ο μηχανισμός αυτός φαίνεται ότι χρησιμοποιήθηκε για τη χρηματοδότηση του Ακούγιου, του πρώτου πυρηνικού σταθμού ο οποίος ανήκει και θα λειτουργεί από τη Ρωσία εντός χώρας-μέλους του ΝΑΤΟ.

του Χάρη Καρανίκα

Στις 28 Οκτωβρίου 2026, κατά τη διάρκεια ομιλίας του σε φόρουμ στη Μόσχα, ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν δήλωσε ότι Τούρκοι επενδυτές είναι έτοιμοι να αποκτήσουν μετοχικό μερίδιο στον πυρηνικό σταθμό ηλεκτροπαραγωγής του Ακούγιου, τον οποίο κατασκευάζει στην Τουρκία η ρωσική κρατική εταιρεία πυρηνικής ενέργειας Rosatom. Αποτιμώντας τη συνολική αξία του έργου σε περίπου 25 δισεκατομμύρια δολάρια, ο Πούτιν σημείωσε ότι η ρωσική πλευρά κατασκευάζει, λειτουργεί και έχει την κυριότητα του σταθμού, προσθέτοντας ότι ορισμένες τουρκικές εταιρείες προτίθενται να εισέλθουν στο μετοχικό σχήμα και ότι η Μόσχα χαιρετίζει αυτή την εξέλιξη. Το έργο βασίζεται στη διακρατική συμφωνία που υπέγραψαν η Ρωσία και η Τουρκία το 2010 και πρόκειται για το πρώτο πυρηνικό έργο διεθνώς που υλοποιείται με το μοντέλο “Κατασκευή, Κυριότητα, Λειτουργία” (Build, Own, Operate), εξασφαλίζοντας στη Ρωσία μακροπρόθεσμη ενεργειακή παρουσία εντός χώρας-μέλους του ΝΑΤΟ. Παρότι το έργο χρηματοδοτείται από τη Ρωσία και η Rosatom είναι ο μοναδικός μέτοχος, η συμφωνία με την Τουρκία τής επιτρέπει να διαθέσει ποσοστό έως 49% σε εξωτερικούς εταίρους για τον επιμερισμό του επενδυτικού κόστους. Με βάση τον επικαιροποιημένο προγραμματισμό της ρωσικής εταιρείας, ο πρώτος αντιδραστήρας του Ακούγιου αναμένεται να επιτύχει την πρώτη αυτοσυντηρούμενη πυρηνική αλυσιδωτή αντίδραση πριν από το τέλος του 2026.

Η μετάθεση της έναρξης λειτουργίας στο τέλος του 2026 αποτελεί αποτέλεσμα επανειλημμένων καθυστερήσεων. Η Rosatom ξεκίνησε την κατασκευή του εργοστασίου το 2018 με αρχικό στόχο την ολοκλήρωσή του το 2023, ωστόσο το χρονοδιάγραμμα ανατράπηκε λόγω προβλημάτων χρηματοδότησης. Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, οι δυτικές κυρώσεις και η αποσύνδεση ρωσικών τραπεζών από το διεθνές σύστημα πληρωμών SWIFT τον Μάρτιο του 2022 περιόρισαν τη δυνατότητα της Μόσχας να μεταφέρει κεφάλαια στο εξωτερικό. Σύμφωνα με στοιχεία της εφημερίδας Wall Street Journal, το 2022 η Gazprombank μετέφερε 5 δισεκατομμύρια δολάρια για τη χρηματοδότηση του Ακούγιου, αλλά οι επόμενες μεταφορές ύψους 2 δισεκατομμυρίων δολαρίων δεσμεύτηκαν από την αμερικανική τράπεζα JPMorgan. Το πρόβλημα των διασυνοριακών πληρωμών μεταξύ Μόσχας και Άγκυρας οξύνθηκε περαιτέρω τον Νοέμβριο του 2024, όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες επέβαλαν κυρώσεις στη Gazprombank.

Η αδυναμία χρήσης των επίσημων τραπεζικών καναλιών φέρεται να οδήγησε, ανάμεσα σε άλλα, το Κρεμλίνο στη δημιουργία ενός κρατικά υποστηριζόμενου μηχανισμού παράκαμψης των κυρώσεων: του δικτύου Α7. Η ανάγκη για τη σύστασή του προέκυψε έπειτα από εκτελεστικό διάταγμα των ΗΠΑ τον Δεκέμβριο του 2023, το οποίο προέβλεπε δευτερογενείς κυρώσεις κατά ξένων τραπεζών που διεκπεραίωναν συναλλαγές της ρωσικής αμυντικής βιομηχανίας, με αποτέλεσμα έως τον Απρίλιο του 2024 να αποτυγχάνει περίπου το 80% των τραπεζικών πληρωμών σε γουάν από τη Ρωσία προς την Κίνα. Η δομή του δικτύου άρχισε να παίρνει μορφή στις 14 Μαρτίου 2024 με την εγγραφή της πρώτης εταιρείας, της A7, στα ρωσικά μητρώα από το περιβάλλον του πρώην επικεφαλής της FSB, Νικολάι Πατρούσεφ.

Στην κορυφή του δικτύου τοποθετήθηκε ο φυγάς Μολδαβός ολιγάρχης Ιλάν Σορ, ο οποίος είχε καταδικαστεί ερήμην σε 15 έτη κάθειρξης για την τραπεζική απάτη ύψους 1 δισεκατομμυρίου

δολαρίων στη Μολδαβία το 2014 και, αφού έλαβε ρωσική υπηκοότητα, συνεργάστηκε με την FSB έχοντας τον κωδικό “ο Νεαρός”. Σε εταιρείες του δικτύου Α7 βρέθηκε να μετέχει με ποσοστά έως 49% η ρωσική κρατική τράπεζα Promsvyazbank (PSB), ενώ ενεργό ρόλο φέρεται ότι είχε και η κρατική αναπτυξιακή τράπεζα VEB.RF.

Όπως αποκάλυψε έρευνα της Διεθνούς Κοινοπραξίας Ερευνητών Δημοσιογράφων (ICIJ), μεταξύ Νοεμβρίου 2024 και Ιουλίου 2025 το δίκτυο Α7 συνέλεξε μέσω μεσιτών τουλάχιστον 283 τόνους μετρητών σε ρούβλια -αξίας άνω των 14 δισ. δολαρίων- από μεγάλες αγορές χονδρικής της Μόσχας, τα οποία καταμετρούνταν από 50 ταμίες του δικτύου και μεταφέρονταν με φορτηγά στα θησαυροφυλάκια της PSB. Παράλληλα, η βασική μέθοδος του δικτύου για την εξυπηρέτηση των ρωσικών επιχειρήσεων και την παράκαμψη των κυρώσεων λειτουργεί ως εξής: οι Ρώσοι πελάτες αγοράζουν από το Α7 γραμμάτια και συναλλαγματικές καταθέτοντας ρούβλια στην PSB, και στη συνέχεια το δίκτυο δίνει εντολή σε εταιρείες-βιτρίνα σε τρίτες χώρες να εξοφλήσουν τους ξένους προμηθευτές σε ξένο νόμισμα μέσω του συστήματος SWIFT και των ανταποκριτριών τραπεζών.

Την 1η Σεπτεμβρίου 2025 ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν συναντήθηκαν στην Κίνα. Μετά τη συνάντηση, ο Ερντογάν δήλωσε ότι οι δύο χώρες δοκίμασαν ένα σύστημα αμοιβαίων διακανονισμών χωρίς μετρητά, μέσω του οποίου η Ρωσία θα επένδυε μέρος των τουρκικών πληρωμών για το φυσικό αέριο στην κατασκευή του πυρηνικού σταθμού στο Ακούγιου, καταργώντας την ανάγκη διασυνοριακών εμβασμάτων. Οι κυρώσεις που είχαν επιβληθεί τον Νοέμβριο του 2024 κατά της Gazprombank, μέσω της οποίας η Τουρκία εξοφλούσε τις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου που αντιστοιχούσαν σχεδόν στο 40% της τουρκικής κατανάλωσης, είχαν δημιουργήσει ιδιαίτερα σοβαρό πρόβλημα.

Τα αναλυτικά στοιχεία για το πώς στήθηκε η χρηματοδότηση του Ακούγιου προκύπτουν από τη διαρροή εσωτερικών εγγράφων του Α7, γνωστής ως “A7 Leaks”, που επεξεργάστηκε και ανέλυσε ο βρετανικός οργανισμός ερευνών Open Source Centre. Το υλικό περιλαμβάνει πάνω από 30.000 μηνύματα, 3.200 συναλλαγματικές αξίας άνω των 25 δισ. δολαρίων, αρχεία καταγραφής μετρητών, παρουσιάσεις, συμβάσεις και τιμολόγια της περιόδου Αυγούστου 2024 – Ιουλίου 2025. Μεταξύ των εγγράφων της διαρροής βρέθηκε σε αρχείο PowerPoint μία διαφάνεια με τίτλο “Σχήμα διακανονισμών για τις προμήθειες φυσικού αερίου μέσω αγωγών στην Τουρκική Δημοκρατία σε ρούβλια”, η οποία αποτυπώνει τον μηχανισμό χρηματοδότησης του πυρηνικού σταθμού στο Ακούγιου. Το σχεδιάγραμμα περιγράφει ένα κλειστό “κύκλωμα” πληρωμών εντός της Τουρκίας, με τη συμμετοχή εταιρειών του Α7, της Gazprom και της Rosatom, ώστε να αξιοποιούνται τα έσοδα από τις πωλήσεις ρωσικού φυσικού αερίου στην Τουρκία (ύψους 3 έως 10 δισ. δολαρίων ετησίως) χωρίς να απαιτούνται διασυνοριακές τραπεζικές μεταφορές από τη Ρωσία μέσω SWIFT.

Το σχέδιο είχε ως εξής: οι Τούρκοι αγοραστές του φυσικού αερίου δεν έστελναν τα χρήματα απευθείας στη ρωσική Gazprom, αλλά τα κατέθεταν σε ντίρχαμ σε λογαριασμό μιας ενδιάμεσης τουρκικής εταιρείας (της ZMB Gaz Depo, συνδεδεμένης με τη Gazprom) μέσα στην τουρκική κρατική τράπεζα Emlak Bank. Ακολουθούσε ο συμψηφισμός στη Ρωσία, όπου το δίκτυο Α7 έδινε στη Gazprom μία συναλλαγματική και η Gazprom εισέπραττε το αντίτιμο σε ρωσικά ρούβλια εσωτερικά από τη ρωσική πλευρά. Στη συνέχεια, τα κεφάλαια που είχαν συγκεντρωθεί στην τουρκική τράπεζα μεταφέρονταν λογιστικά, χωρίς να βγουν από την Emlak Bank, σε έναν λογαριασμό που διατηρούσε εκεί η Κρατική Εμπορική Εταιρεία του Κιργιστάν (TKKR), η οποία αποτελούσε τον βασικό διεθνή βραχίονα εκκαθάρισης πληρωμών του δικτύου Α7. Από αυτόν τον λογαριασμό, τα χρήματα κατευθύνονταν τελικά στην τουρκική θυγατρική της Rosatom που κατασκευάζει το πυρηνικό εργοστάσιο (Akkuyu Nukleer A.S.), “ανάλογα με τις ανάγκες” των εργασιών, ενώ το υπόλοιπο μέρος των εσόδων του αερίου μπορούσε να διοχετεύεται από την Α7 σε άλλες διεθνείς πληρωμές της Μόσχας. Με αυτή τη μεθόδευση, η Gazprom εισέπραττε το

αντίτιμο σε ρούβλια εντός Ρωσίας, η Τουρκία πλήρωνε για το αέριό της χωρίς να παραβιάζει άμεσα τα τραπεζικά εμπάργκο, και το πυρηνικό εργοστάσιο στο Ακούγιου χρηματοδοτούνταν τοπικά από τα έσοδα του φυσικού αερίου.

Την 1η Οκτωβρίου 2026, το Γραφείο Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών (OFAC) χαρακτήρισε επίσημα το δίκτυο Α7 ως “σημαντική διεθνή εγκληματική οργάνωση” στο πλαίσιο της επιχείρησης Operation Economic Outcast. Την ίδια ημέρα, η υπηρεσία δίωξης οικονομικού εγκλήματος του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών (FinCEN) εξέδωσε “οδηγία επαγρύπνησης” (FinCEN Alert) προς τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα ώστε να εντοπίζουν και να υποβάλλουν αναφορές ύποπτων συναλλαγών που σχετίζονται με το Α7. Το FinCEN Alert συνδέεται άμεσα με τη Μόσχα και τις κυρώσεις εναντίον της, καθώς εκδόθηκε βάσει άρθρου του νόμου για την Καταπολέμηση του Ρωσικού Ξεπλύματος Χρήματος (Combating Russian Money Laundering Act). Το έγγραφο περιγράφει πώς το Α7 εξυπηρετεί πελάτες στη Ρωσία για την παράκαμψη των κυρώσεων και του αποκλεισμού από το SWIFT μέσω των συναλλαγματικών, του κρυπτονομίσματος A7A5 (με όγκο συναλλαγών 179,1 δισ. δολαρίων μεταξύ Φεβρουαρίου 2025 και Ιουνίου 2026) και εκατοντάδων ενδιάμεσων εταιρειών που έως τον Ιούνιο του 2026 διατηρούσαν λογαριασμούς σε περίπου 435 χρηματοπιστωτικά ιδρύματα σε τουλάχιστον 83 χώρες. Παράλληλα σημειώνεται ότι το δίκτυο χρησιμοποιείται από την Κεντρική Τράπεζα του Ιράν, τους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης, τη Χαμάς και τους Χούθι, τη Βόρεια Κορέα και δίκτυα κυβερνοεγκλήματος. Ωστόσο, παρότι το FinCEN Alert αναφέρει ονομαστικά την Τουρκία μεταξύ των χωρών όπου το Α7 διατηρεί ενδιάμεσες εταιρείες, δεν περιλαμβάνει καμία αναφορά στο πυρηνικό εργοστάσιο του Ακούγιου, στη Rosatom ή στη Gazprom.

Οι κυρώσεις που επιβλήθηκαν τον Οκτώβριο του 2026, σε συνδυασμό με την αναγκαστική εκκαθάριση της κιργιζικής κρατικής εταιρείας TKKR τον Φεβρουάριο του 2026, ενδεχομένως εξηγούν τις πρόσφατες ανακοινώσεις του Πούτιν για την είσοδο Τούρκων επενδυτών στο Ακούγιου, αφού ο χαρακτηρισμός του δικτύου ως διεθνούς εγκληματικής οργάνωσης και η έκδοση του FinCEN Alert πλήττουν άμεσα τις δραστηριότητες του Α7. Η πώληση έως 49% του πυρηνικού εργοστασίου μπορεί να εισάγει κεφάλαιο σε τουρκικές λίρες, παρακάμπτοντας το ρωσικό τραπεζικό σύστημα και τις εταιρείες-βιτρίνα του Α7, ενώ η συμμετοχή και η χρηματοδότηση από Τούρκους εταίρους βγαίνουν εκτός του ραντάρ ελέγχων των ΗΠΑ. Επιπλέον, η μετατροπή του Ακούγιου από αμιγώς ρωσικό έργο σε κοινοπραξία με Τούρκους μετόχους παρέχει πολιτική κάλυψη στην Άγκυρα έναντι των δυτικών πιέσεων για την παράκαμψη των κυρώσεων κατά της Ρωσίας.

Ωστόσο, όπως αποκαλύπτεται από τα έγγραφα της διαρροής, στην Τουρκία υπήρξε επιχειρησιακή υποστήριξη του δικτύου Α7 σε πολλαπλά επίπεδα. Αρχικά, σε επίπεδο logistics, συνεργάτες του Ιλάν Σορ απέκτησαν αεροσκάφη μέσω τουρκικής αεροπορικής εταιρείας, τα οποία εξυπηρέτησαν τις μετακινήσεις του προέδρου του Κιργιστάν -της χώρας που αποτέλεσε την κεντρική τραπεζική πύλη του Α7- αλλά και την επέκταση του δικτύου στην Αφρική.

Κομβικό ρόλο επίσης φέρεται να διαδραμάτισε ανώτατο στέλεχος του Α7, το οποίο, ενώ τελούσε υπό δικαστική έρευνα για την τραπεζική απάτη στη Μολδαβία, διέφυγε στην Τουρκία και ζήτησε τη δημιουργία ενός ειδικού εικονικού ιδιωτικού δικτύου (VPN) ανάμεσα στη Ρωσία και την Τουρκία. Αυτή η ψηφιακή υποδομή ήταν ζωτικής σημασίας για τις λειτουργίες του Α7, καθώς επέτρεπε στο προσωπικό στη Μόσχα να διαχειρίζεται τραπεζικούς λογαριασμούς εμφανίζοντας τουρκικές διευθύνσεις σύνδεσης, παρακάμπτοντας έτσι τους αυτοματοποιημένους ελέγχους των ξένων τραπεζών.

Μέσω αυτής της ψηφιακής κάλυψης, το ρωσικό δίκτυο διαχειριζόταν τα “εξωτερικά ταμεία” και τις τουρκικές εταιρείες-βιτρίνα, μέσω των οποίων λειτουργούσε αυτοματοποιημένο σύστημα

παραγωγής πλαστών τιμολογίων, διευκολύνοντας την κάλυψη εικονικών συναλλαγών. Σημειώνεται ότι αυτές οι τουρκικές εταιρείες-βιτρίνα διατηρούσαν λογαριασμούς σε ρούβλια στη ρωσική τράπεζα PSB, απορροφούσαν μετρητά από τις αγορές της Μόσχας και εκτελούσαν πληρωμές συμβολαίων σε ευρώ και δολάρια μέσω του συστήματος SWIFT, νομιμοποιώντας τις ρωσικές ροές κεφαλαίων διεθνώς.