Έρευνες

Η τρομοκρατική "στροφή" της Χαμάς, ο ευρωπαϊκός συναγερμός και ο ρόλος της Τουρκίας

Η Χαμάς, η οποία παραδοσιακά περιόριζε την ένοπλη δράση της στη Μέση Ανατολή, έχει πλέον αρχίσει να οργανώνει τρομοκρατικά χτυπήματα επί ευρωπαϊκού εδάφους. Το ant1news.gr βασισμένο σε αποφάσεις κυρώσεων των ΗΠΑ, εκθέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά και δηλώσεις στελεχών της Χαμάς, ρίχνει φως στον αμφιλεγόμενο ρόλο που διαδραματίζει η Τουρκία ως καταφύγιο για τους χρηματοδότες και τους επιχειρησιακούς βραχίονες της παλαιστινιακής οργάνωσης.

Του Χάρη Καρανίκα

Την προηγούμενη εβδομάδα, σε μια συντονισμένη επιχείρηση της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών και της Αντιτρομοκρατικής, με την κωδική ονομασία “Odin”, συνελήφθη στον Άγιο Νικόλαο της Κρήτης ένας 37χρονος Παλαιστίνιος από τη Γάζα. Ο συγκεκριμένος άνδρας διέμενε στην Ελλάδα από το 2023 έχοντας αιτηθεί άσυλο και εργαζόταν νόμιμα ως ηλεκτρολόγος. Κατά την ανάκρισή του, φέρεται να παραδέχθηκε τη στρατολόγησή του από τη Χαμάς. Ωστόσο, κατά την επίσημη απολογία του στον ανακριτή, ισχυρίστηκε ότι έπεσε θύμα παγίδευσης και ότι, κατά τη διάρκεια ταξιδιού του στη Μαλαισία, υποχρεώθηκε υπό καθεστώς απειλών να εκπαιδευτεί στην κατασκευή συνθετικών εκρηκτικών. Παρότι οι εκτιμήσεις των Αρχών δείχνουν προς την κατεύθυνση χτυπήματος εναντίον στόχων ισραηλινού ενδιαφέροντος, ο 37χρονος υποστήριξε ότι δεν γνώριζε τον τελικό στόχο, αλλά ότι τελούσε εν αναμονή οδηγιών. Για τον σκοπό αυτό, είχε ήδη προβεί σε διαδικτυακές παραγγελίες χημικών διαλυτών και πρώτων υλών. Όπως αποκάλυψαν οι έρευνες της Αντιτρομοκρατικής, ο 37χρονος είχε μετατρέψει διαμέρισμα στα Πατήσια σε αυτοσχέδιο εργαστήριο, στο οποίο βρέθηκαν σφραγισμένα τα κουτιά με τα παραγγελθέντα υλικά, πλαισιωμένα από εξειδικευμένο εξοπλισμό κατασκευής βομβών, όπως ζυγούς ακριβείας και μαγνητικούς αναδευτήρες. Μετά την απολογία του, ο 37χρονος κρίθηκε προφυλακιστέος.

Η σύλληψη του 37χρονου στην Κρήτη συνδεόταν με τις εξελίξεις από τη δράση ενός ευρύτερου δικτύου με επίκεντρο την Κύπρο. Ήδη από τα τέλη Μαΐου 2026, οι κυπριακές αρχές είχαν προχωρήσει στη σύλληψη τεσσάρων Παλαιστινίων, εκ των οποίων οι δύο αποκαλύφθηκε ότι επίσης σχεδίαζαν επίθεση με εκρηκτικά. Ο κοινός παρονομαστής που ένωσε τον 37χρονο της Κρήτης με μέλος του “κυπριακό πυρήνα” ήταν η από κοινού εκπαίδευσή τους στη Μαλαισία, όπου εκπαιδεύτηκαν από στελέχη της Χαμάς στην κατασκευή αυτοσχέδιων εκρηκτικών μηχανισμών. Το ότι “κάτι τρέχει” με την Κύπρο είχε ήδη φανεί από τον Μάρτιο του 2026, όταν συνελήφθη στο αεροδρόμιο της Λάρνακας ένας Λιβανέζος υπήκοος, υπεύθυνος για τη μεταφορά 300 σφαιρών που προορίζονταν για πυρήνες της Χαμάς στο Βερολίνο και σε άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.

Ιστορικά, η Χαμάς δεν έχει στο παρελθόν αναλάβει ή εκτελέσει τρομοκρατική επίθεση επί ευρωπαϊκού εδάφους. Σε αντίθεση με παλαιότερες παλαιστινιακές οργανώσεις, όπως η PLO, το PFLP ή η οργάνωση Αμπού Νιντάλ, που είχαν έντονη δράση τις δεκαετίες του '70 και του '80, η Χαμάς περιόριζε την ένοπλη βία εντός του Ισραήλ και των παλαιστινιακών εδαφών. Η Ευρώπη αποτελούσε ένα “άβατο”, το οποίο η οργάνωση αξιοποιούσε για την ενίσχυση των πολιτικών θέσεών της, την απόκτηση διπλωματικής επιρροής και τη συγκέντρωση εκατομμυρίων ευρώ μέσω του “Dawa”, ενός δικτύου φιλανθρωπικών ιδρυμάτων και μη κυβερνητικών οργανώσεων.

Η αλλαγή αυτού του δόγματος άρχισε να γίνεται εμφανής μετά τις 7 Οκτωβρίου 2023, οπότε και διεξήχθη το τρομοκρατικό χτύπημα κατά του Ισραήλ. Ωστόσο, η Χαμάς προετοιμαζόταν για αυτή την αλλαγή αρκετά χρόνια. Σύμφωνα με έγγραφα των γερμανικών αρχών, ήδη από το 2019, οι Ταξιαρχίες Κασάμ, που αποτελούν τη στρατιωτική πτέρυγα της οργάνωσγς, είχαν στείλει πράκτορες για να θάψουν οπλισμό και πυρομαχικά στη Βουλγαρία και τη Δανία. Αυτοί οι πυρήνες παρέμειναν εν υπνώσει. Μετά την έναρξη του πολέμου στη Γάζα το 2023 και κάτω από ασφυκτική πίεση, η ηγεσία της Χαμάς έδωσε την εντολή ενεργοποίησης των πυρήνων στην Ευρώπη. Τον Δεκέμβριο του 2023, ένα μπαράζ συλλήψεων σε Γερμανία, Ολλανδία και Δανία φέρεται να απέτρεψε τον σχεδιασμό επιθέσεων εναντίον εβραϊκών ιδρυμάτων, καθώς τα μέλη της Χαμάς προσπαθούσαν να ανακτήσουν τον θαμμένο οπλισμό ή να αγοράσουν νέο από συμμορίες.

Η αλλαγή της φύσης της τρομοκρατίας στην Ευρώπη επιβεβαιώνεται μέσα από τις ετήσιες εκθέσεις της Europol από το 2023 και μετά. Αν και η Europol επισημαίνει ότι το παρελθόν χαρακτηριζόταν κυρίως από μοναχικούς λύκους της Αλ Κάιντα και του ISIS, η σύγκρουση στη Γάζα αποτέλεσε τον κυριότερο καταλύτη για την αναζωπύρωση της βίας τα τελευταία έτη, καθώς η πόλωση και ο αντισημιτισμός εκτοξεύτηκαν, παρέχοντας ιδανικό έδαφος για στρατολόγηση νέων μελών, ιδιαίτερα ανηλίκων, μέσω διαδικτύου. Μόνο το 2024 καταγράφηκαν 24 τζιχαντιστικές επιθέσεις στην Ε.Ε. (6 ολοκληρωμένες και 18 αποτραπείσες), γεγονός που μαρτυρούσε την εκρηκτική αύξηση της απειλής μετά τα γεγονότα της 7ης Οκτωβρίου.

Από την πλευρά της η Ευρωπαϊκή Ένωση θεωρεί τη Χαμάς, στο σύνολό της (πολιτικό και στρατιωτικό σκέλος), ως τρομοκρατική οργάνωση. Ενώ το 2001, μετά την 11η Σεπτεμβρίου, η Ε.Ε. είχε εντάξει στη λίστα της μόνο τις Ταξιαρχίες Κασάμ, το 2003 επέκτεινε τον χαρακτηρισμό συμπεριλαμβάνοντας ολόκληρη την οργάνωση. Παρά τις αλλεπάλληλες δικαστικές προσφυγές της Χαμάς που οδήγησαν σε μια προσωρινή ακύρωση της απόφασης το 2014 για καθαρά διαδικαστικούς λόγους, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο επικύρωσε οριστικά την παραμονή της στον κατάλογο τρομοκρατών.

Η επίθεση της 7ης Οκτωβρίου σκλήρυνε τη στάση της Ευρώπης. Τον Ιανουάριο του 2024, το Συμβούλιο της Ε.Ε. θέσπισε ένα νέο, ειδικό καθεστώς κυρώσεων αποκλειστικά για τη Χαμάς. Μέσα από αυτό, επιβλήθηκε πάγωμα περιουσιακών στοιχείων και ταξιδιωτική απαγόρευση σε κορυφαία στελέχη και χρηματοδότες. Η πλέον πρόσφατη αυστηρή ευρωπαϊκή απόφαση ελήφθη τον Μάιο του 2026, όταν η Ε.Ε. ενέταξε σε αυτή τη λίστα τα κορυφαία μέλη του Πολιτικού Γραφείου της Χαμάς, ενώ ταυτόχρονα τέθηκαν σε εφαρμογή εξονυχιστικοί έλεγχοι σε όλα τα ευρωπαϊκά κονδύλια ανθρωπιστικής βοήθειας, ώστε να ελαχιστοποιηθούν οι πιθανότητες “διοχέτευσής” τους προς τα ταμεία της τρομοκρατικής οργάνωσης.

Την ίδια περίοδο με τη σκλήρυνση της ευρωπαϊκής στάσης τον Μάιο του 2026, ξετυλίχθηκε και το επιχειρησιακό κουβάρι στην Κύπρο. Σύμφωνα με τις έρευνες, μέλος του "κυπριακού πυρήνα", που συνδέεται άμεσα με τον 37χρονο της Κρήτης, είχε επιβιβαστεί σε πτήση με προορισμό το παράνομο αεροδρόμιο του Τύμπου στα Κατεχόμενα, αποφεύγοντας εντελώς τους ελέγχους, και από εκεί, αξιοποιώντας την Πράσινη Γραμμή, διέσχισε τα σύνορα και μπήκε στην Κυπριακή Δημοκρατία. Πέρα από το μέλος του κυπριακού πυρήνα, ο 37χρονος που συνελήφθη στην Κρήτη φέρεται να είχε επαφές και με Γερμανό υπήκοο, ενώ εξετάζονται και χρηματικές δοσοληψίες μεταξύ τους. Σύμφωνα με πληροφορίες, μέλη του συγκεκριμένου κυκλώματος τα οποία εξετάζουν οι αρχές έχουν πραγματοποιήσει συναντήσεις και στη συνοικία Μπασακσεχίρ στην Κωνσταντινούπολη, η οποία έχει αναδειχθεί τα τελευταία χρόνια σε έναν από τους κεντρικούς κόμβους για τα μέλη, τα γραφεία και τις εταιρείες-βιτρίνες της Χαμάς στην Τουρκία. Πριν από μόλις τρεις μήνες, στο ευρύτερο πλαίσιο εξάρθρωσης του οικονομικού δικτύου της οργάνωσης, οι ΗΠΑ επέβαλαν κυρώσεις στην ΜΚΟ Beyaz Eller, η οποία έχει την έδρα της στο Μπασακσεχίρ, κατηγορώντας την ότι, ενώ παρουσιαζόταν ως φιλανθρωπικό ίδρυμα, στην πραγματικότητα συγκέντρωνε και διοχέτευε κεφάλαια απευθείας στη στρατιωτική πτέρυγα της Χαμάς - οι κατηγορίες των αμερικανών βασίζονταν, όπως υποστήριξαν, σε εσωτερικά έγγραφα της οργάνωσης.

Η προστασία που παρέχει η Τουρκία στη Χαμάς αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα "αγκάθια" στις σχέσεις της με την Ευρώπη. Στις επίσημες Εκθέσεις Προόδου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τα έτη 2024 και 2025, καταγράφεται μια πρωτοφανής απόκλιση της Τουρκίας από την Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφαλείας της Ε.Ε., με το ποσοστό ευθυγράμμισης να βυθίζεται στο 5% και 4% αντίστοιχα. Οι εκθέσεις των Βρυξελλών εγκαλούν ευθέως την Άγκυρα, τονίζοντας πως η άρνησή της να αναγνωρίσει τη Χαμάς ως τρομοκρατική οργάνωση και η έμπρακτη φιλοξενία των ηγετών της είναι ενέργειες ασύμβατες με την ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική. Πέρα από τις εκθέσεις προόδου της Κομισιόν, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με σειρά ψηφισμάτων έχει καταδικάσει απερίφραστα την εμπρηστική ρητορική του Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος έχει αποκαλέσει δημόσια τους μαχητές της Χαμάς "μουτζαχεντίν" και "απελευθερωτικό κίνημα".

Σε σύγκριση με την Ευρώπη, οι Ηνωμένες Πολιτείες ακολουθούν πιο επιθετική προσέγγιση. Το Γραφείο Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων (OFAC) του υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ έχει βάλει στο στόχαστρό του το παγκόσμιο επενδυτικό χαρτοφυλάκιο της Χαμάς που αγγίζει σε αξία το 1 δισεκατομμύριο δολάρια. Κεντρικά γρανάζια αυτού του συστήματος εδρεύουν στην Τουρκία: Το αμερικανικό υπουργείο έχει βάλει στο στόχαστρο κατασκευαστικές εταιρείες στην Κωνσταντινούπολη, όπως την Trend GYO, η οποία, παρά τις κυρώσεις, συνεχίζει να χρηματοδοτεί τη Χαμάς μέσω πολυτελών μεσιτικών έργων. Παράλληλα, εκτός από τις πρόσφατες κυρώσεις που επέβαλαν στην Beyaz Eller, οι ΗΠΑ έχουν εντάξει στις λίστες τους και άλλες φιλανθρωπικές ΜΚΟ που εδρεύουν στην Τουρκία, όπως η Hayat Yolu και μέλη της Union of Good, που συνεργάζονται στενά με την τουρκική IHH, εστιάζοντας στο ότι και αυτές διοχετεύουν χρήματα στις Ταξιαρχίες Κασάμ. Επιπρόσθετα, το OFAC μπλόκαρε τη χρήση κρυπτονομισμάτων από τα τουρκικά ανταλλακτήρια, δείχνοντας πως η Δύναμη Κουντς του Ιράν αξιοποιεί την ψηφιακή αγορά για να συντηρεί τη Χαμάς. Παρά τις αμερικανικές κυρώσεις, χαρακτηριστικό είναι πως ανώτατα στελέχη της Χαμάς, όπως οι Τζιχάντ Γιαγμούρ και Μούσα Ακκάρι, τους οποίους οι ΗΠΑ ενέταξαν στη λίστα των ειδικά χαρακτηρισμένων παγκόσμιων τρομοκρατών τον Δεκέμβριο του 2023 και τον Ιούνιο του 2024 αντίστοιχα, δρουν ανενόχλητοι εντός της τουρκικής επικράτειας.

Πριν από λίγες ημέρες, ο Μούσα Ακκάρι, ο οποίος είναι ο εκπρόσωπος της Χαμάς στην Τουρκία από το 2023, οπότε και διαδέχθηκε τον Γιαγμούρ, προέβη σε αποκαλύψεις κατά τη διάρκεια τηλεοπτικής συνέντευξης. Συγκεκριμένα ανέφερε ότι ο ίδιος ο Τούρκος Πρόεδρος Ερντογάν τον είχε διαβεβαιώσει προσωπικά ότι τα μέλη της Χαμάς "θα αντιμετωπίζονται σαν την ίδια του την οικογένεια" και "θα προστατεύονται σαν δικά του παιδιά" επί τουρκικού εδάφους. Ο Ακκάρι παραδέχθηκε επίσης τον νευραλγικό ρόλο που έπαιξε η Κωνσταντινούπολη ως κέντρο συντονισμού.

Δεν είναι όμως μόνο αυτά: την άνοιξη του 2025, η τουρκική κυβέρνηση “αγκάλιασε” τις διαδηλώσεις στην Κωνσταντινούπολη όπου ανώτατο στέλεχος της Χαμάς καλούσε το τουρκικό κοινό να χρηματοδοτήσει και να οπλίσει τις Ταξιαρχίες Κασάμ. Την ίδια περίοδο έρευνα των αμερικανικών αρχών αποκάλυψε πως η Χαμάς χρησιμοποιούσε παλαιστίνιους υπηκόους με τουρκικές ταυτότητες και άδειες παραμονής για να ξεπλένει εκατομμύρια μέσω τουρκικών ανταλλακτηρίων κρυπτονομισμάτων.

Λίγους μήνες νωρίτερα, τον Φεβρουάριο του 2025, ένας Αμερικανός δικαστής επανέφερε αγωγή-βόμβα κατά της τουρκικής ισλαμικής τράπεζας Kuveyt Turk. Η τράπεζα, στην οποία το τουρκικό κράτος διατηρεί μεγάλο μερίδιο, κατηγορούνταν πως παρείχε εν γνώσει της οικονομικές διευκολύνσεις στη Χαμάς, συνδέοντας τα κεφάλαιά της με το ίδρυμα IHH και τον Τζιχάντ Γιαγμούρ, κατά του οποίου είχαν ληφθεί κυρώσεις.

Το καλοκαίρι του 2024, ο γιος του Τούρκου Προέδρου σε πορεία στην Κωνσταντινούπολη μετά τη δολοφονία του ηγέτη της Χαμάς Ισμαήλ Χανίγια, αποκάλεσε τους Εβραίους "καταραμένη φυλή" που πρέπει να εξαφανιστεί. Τότε αποκαλύφθηκε από τον πρώην υπουργό Εξωτερικών Αχμέτ Νταβούτογλου, πως η Τουρκία ήταν εκείνη που εξασφάλισε την αποφυλάκιση του -”εγκεφάλου” των επιθέσεων της 7ης Οκτωβρίου 2023- Γιαχία Σινουάρ από τις ισραηλινές φυλακές το 2011, θέτοντάς τη συγκεκριμένη απαίτηση ως μη διαπραγματεύσιμο όρο στην ανταλλαγή κρατουμένων.

Τον Μάιο του 2024, μέσα στο τουρκικό Κοινοβούλιο, ο Ερντογάν ταύτισε ξεκάθαρα τη Χαμάς με τους αντάρτες της τουρκικής επανάστασης "Kuvayi Milliye", αρνούμενος τον χαρακτηρισμό της ως τρομοκρατικής οργάνωσης. Τον Μάρτιο του 2024, το τουρκικό υπουργείο Εσωτερικών αρνήθηκε να απαντήσει σε κοινοβουλευτικό έλεγχο σχετικά με μυστική σύνοδο των ηγετών της Χαμάς που είχε διεξαχθεί στην Τουρκία, υπό την κάλυψη της εθνικής υπηρεσίας πληροφοριών MIT. Και λίγο νωρίτερα, τον Φεβρουάριο του 2024, μη κυβερνητικές οργανώσεις που λειτουργούν υπό την ομπρέλα της Άγκυρας και υποστηρίζονται από τον ίδιο τον Ερντογάν, κατηγορήθηκαν από τη Χαμάς για κατάχρηση και υπεξαίρεση εκατομμυρίων που προορίζονταν για τη Γάζα, αναδεικνύοντας ένα δίκτυο διαφθοράς… Όπως φάνηκε τότε, η ασυλία δεν δινόταν χωρίς ανταλλάγματα.