Παράξενα

Αλλάζει ο τρόπος που μετράμε την ώρα - Τι είναι το «εμβόλιμο δευτερόλεπτο» που καταργείται

Τι αλλάζει στις ζωές μας;

Για περισσότερα από 50 χρόνια, τα λεγόμενα «εμβόλιμα δευτερόλεπτα» (leap seconds) χρησιμοποιούνται για να διατηρείται ο συγχρονισμός των ρολογιών με την περιστροφή της Γης. Ωστόσο, μια σημαντική απόφαση διεθνούς οργανισμού ανοίγει τον δρόμο για την κατάργησή τους, επιτρέποντας σταδιακά στον ατομικό χρόνο να αποκλίνει από τον χρόνο που βασίζεται στην περιστροφή του πλανήτη.

Ειδικότερα, την Πέμπτη 15 Οκτωβρίου, διεθνής φορέας χρονομέτρησης, με έδρα τη Γαλλία, τάχθηκε υπέρ της κατάργησης των εμβόλιμων δευτερολέπτων. Με τη νέα προσέγγιση, τα ρολόγια θα μπορούν να αποκλίνουν σταδιακά από την περιστροφή της Γης, μέχρι η διαφορά να φτάσει τη μία ώρα, μια διαδικασία που ενδέχεται να χρειαστεί αιώνες ή ακόμη και χιλιετίες.

Γιατί χρειάζονται τα εμβόλιμα δευτερόλεπτα;

Ο ατομικός χρόνος, ο οποίος αναπτύχθηκε τη δεκαετία του 1950 και βασίζεται στις φυσικές ταλαντώσεις των ατόμων, προσφέρει εξαιρετικά μεγάλη ακρίβεια. Ωστόσο, δεν ταυτίζεται απόλυτα με τον ηλιακό χρόνο, που καθορίζεται από τη θέση του Ήλιου στον ουρανό.

Η διαφορά οφείλεται στο γεγονός ότι η περιστροφή της Γης δεν έχει σταθερή διάρκεια, αλλά παρουσιάζει μικρές μεταβολές και μακροπρόθεσμα επιβραδύνεται.

Για την αντιμετώπιση αυτής της απόκλισης, το 1972 καθιερώθηκε το εμβόλιμο δευτερόλεπτο. Τότε προστέθηκαν αρχικά δέκα δευτερόλεπτα, όπως εξηγεί ο Scott Beattie, επικεφαλής της ομάδας συχνοτήτων και χρόνου στο Κέντρο Έρευνας Μετρολογίας του Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας του Καναδά.

Έκτοτε, η Διεθνής Υπηρεσία Περιστροφής της Γης και Συστημάτων Αναφοράς (IERS) παρακολουθεί τη διαφορά μεταξύ του ηλιακού και του ατομικού χρόνου, καθορίζοντας πότε απαιτείται η προσθήκη ενός επιπλέον δευτερολέπτου.

Γιατί αποφασίζεται η κατάργησή τους;

Σύμφωνα με τον Scott Beattie, η διαχείριση των εμβόλιμων δευτερολέπτων γίνεται ολοένα και πιο περίπλοκη, καθώς αυξάνεται ο αριθμός των τεχνολογικών συστημάτων που εξαρτώνται από την απόλυτη ακρίβεια στη μέτρηση του χρόνου.

Η παράλειψη αυτών των μικρών διορθώσεων δεν θα είχε άμεσα αντιληπτές συνέπειες στην καθημερινότητά μας. Σε βάθος, όμως, πολλών αιώνων, η διαφορά μεταξύ του ατομικού και του ηλιακού χρόνου θα μπορούσε να γίνει ιδιαίτερα σημαντική.

Όπως χαρακτηριστικά επισημαίνει ο Beattie, θα μπορούσε να φτάσουμε στο σημείο όπου η φωτεινότερη περίοδος της ημέρας θα συμπίπτει με τα μεσάνυχτα και η πιο σκοτεινή με το μεσημέρι.

Η λογική θυμίζει εκείνη των δίσεκτων ετών. Κάθε τέσσερα χρόνια προστίθεται μία ημέρα στον Φεβρουάριο, ώστε το Γρηγοριανό ημερολόγιο να παραμένει ευθυγραμμισμένο με τις εποχές, καθώς η Γη χρειάζεται περίπου 365 ημέρες και έξι ώρες για να ολοκληρώσει την περιφορά της γύρω από τον Ήλιο.

Χωρίς αυτή τη διόρθωση, οι εποχές θα μετατοπίζονταν σταδιακά, με αποτέλεσμα οι θερμότεροι μήνες να συμπίπτουν τελικά με την περίοδο που σήμερα αντιστοιχεί στον χειμώνα και οι ψυχρότεροι με το καλοκαίρι.

Η κατάργηση των εμβόλιμων δευτερολέπτων δεν σημαίνει, επομένως, ότι θα αλλάξει άμεσα ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον χρόνο. Πρόκειται για μια μακροπρόθεσμη αλλαγή στον διεθνή τρόπο χρονομέτρησης, με στόχο να απλοποιηθεί η λειτουργία των σύγχρονων τεχνολογικών συστημάτων.

Ειδήσεις σήμερα: 

ΜΚΟ «Παιδική Χαρά»: Ώρα απολογιών για το κύκλωμα των εκατομμυρίων – Στον ανακριτή η σύντροφος Φιρινίδη και τρεις ακόμη

Σύγκρουση ελικοπτέρων στο Έβερεστ - Ένας νεκρός (βίντεο)

 ΗΠΑ: Η σημασία των ενδιάμεσων εκλογών - Πότε αναμένονται τα αποτελέσματα