Κόσμος
Ο άνθρωπος επιστρέφει στη Σελήνη μετά από 50 χρόνια
Η νέα αποστολή της NASA θα φέρει ξανά ανθρώπους κοντά στη Σελήνη, χωρίς όμως να προσεληνωθούν.
Άκουσε το άρθρο
Το διαστημόπλοιο που θα μπορούσε σύντομα να μεταφέρει τέσσερις ανθρώπους σε μια ιστορική σεληνιακή αποστολή -ο πύραυλος Space Launch System (SLS) της NASA και η κάψουλα Orion -θα βρεθεί στο επίκεντρο το Σάββατο, πραγματοποιώντας ένα πολύωρο ταξίδι από το Vehicle Assembly Building της υπηρεσίας προς την εξέδρα εκτόξευσης στο Διαστημικό Κέντρο Κένεντι στη Φλόριντα.
Το γεγονός, γνωστό ως «rollout», σηματοδοτεί τα πρώτα βήματα σε μια διαδρομή που θα είναι πρωτοφανής — και για κάποιους ίσως απρόσμενη.
Η αποστολή διάρκειας 10 ημερών, με την ονομασία Artemis II, αναμένεται να απογειωθεί το νωρίτερο στις 6 Φεβρουαρίου, μεταφέροντας τους αστροναύτες της NASA Ριντ Γουάιζμαν, Βίκτορ Γκλόβερ και Κριστίνα Κοχ, καθώς και τον Τζέρεμι Χάνσεν της Καναδικής Διαστημικής Υπηρεσίας, στη Σελήνη — για πρώτη φορά από το Apollo 17 το 1972.
Το τετραμελές πλήρωμα θα ταξιδέψει πέρα από την αόρατη πλευρά της Σελήνης, κάτι που θα μπορούσε να καταρρίψει το ρεκόρ της μεγαλύτερης απόστασης που έχουν ταξιδέψει ποτέ άνθρωποι μακριά από τη Γη — ρεκόρ που σήμερα κατέχει το Apollo 13.
Παράλληλα, θα γράψει ιστορία ως το πρώτο ταξίδι πέρα από τη χαμηλή γήινη τροχιά με επιβαίνοντες ένα άτομο έγχρωμης καταγωγής, μια γυναίκα και έναν Καναδό αστροναύτη.
«Η σύντομη απάντηση είναι ότι δεν έχει αυτή τη δυνατότητα. Αυτό δεν είναι σεληνιακό σκάφος προσεδάφισης», δήλωσε η Πάτι Κάσας Χορν, αναπληρώτρια επικεφαλής για την Ανάλυση Αποστολής και τις Ολοκληρωμένες Αξιολογήσεις στη NASA.
«Σε όλη την ιστορία της NASA, ό,τι κάνουμε εμπεριέχει έναν βαθμό ρίσκου, θέλουμε, λοιπόν, να διασφαλίσουμε ότι αυτό το ρίσκο έχει νόημα και να αποδεχόμαστε μόνο το ρίσκο που οφείλουμε να αποδεχτούμε, στο μέτρο του λογικού.
Χτίζουμε μια δυνατότητα, τη δοκιμάζουμε, μετά χτίζουμε άλλη δυνατότητα, τη δοκιμάζουμε. Και θα φτάσουμε στην προσεδάφιση στη Σελήνη, όμως η Artemis II αφορά πραγματικά το πλήρωμα».
Η Artemis I, η πρώτη δοκιμαστική αποστολή του προγράμματος διάρκειας 25 ημερών χωρίς πλήρωμα, εκτοξεύθηκε τον Νοέμβριο του 2022 και τέθηκε σε τροχιά γύρω από τη Σελήνη.
Η επερχόμενη πτήση είναι η πρώτη φορά που άνθρωποι θα βρίσκονται μέσα στο διαστημικό σκάφος Artemis: η κάψουλα Orion θα μεταφέρει τους αστροναύτες γύρω από τη Σελήνη, ενώ ο SLS θα εκτοξεύσει την Orion σε τροχιά γύρω από τη Γη πριν το πλήρωμα συνεχίσει πιο βαθιά στο διάστημα.
«Τώρα, με τους τέσσερις ανθρώπους μας μέσα, θα δοκιμάσουμε πολλές νέες δυνατότητες που δεν υπήρχαν στην Artemis I», είπε η Χορν.
«Για παράδειγμα, πρέπει να διατηρούμε το όχημα θερμικά σταθερό, γιατί οι άνθρωποι πρέπει να νιώθουν άνετα. Όμως όταν βάζεις ανθρώπους σε ένα διαστημόπλοιο, αυξάνεις και την υγρασία στον αέρα. Χρειάζονται επίσης τροφή. Χρειάζονται νερό. Χρειάζονται τουαλέτες. Έχουμε… και κάποιες συσκευές άσκησης στην Orion αυτή τη φορά, που θα τις δοκιμάσουμε».
Οι προτεραιότητες της NASA για την Artemis II είναι σαφείς, πρόσθεσε η Χορν. Και υπάρχουν πολλά να γίνουν χωρίς καν να «αγγίξει» κανείς τη σεληνιακή επιφάνεια. Πρώτα μπαίνει η ασφάλεια και η υγεία του πληρώματος — που περιλαμβάνει την επιστροφή των αστροναυτών στη Γη.
Δεύτερη είναι η ασφάλεια και η «υγεία» του οχήματος, και τρίτοι έρχονται οι στόχοι της αποστολής, όπως η δοκιμή πλοήγησης, πρόωσης και άλλων συστημάτων.
Όπως και η Artemis II, έτσι και το Apollo 8 εκτοξεύτηκε σε περίοδο κατά την οποία το σεληνιακό σκάφος προσεδάφισης του προγράμματος — το Apollo Lunar Module — δεν ήταν ακόμη έτοιμο για επανδρωμένη πτήση. Ως αποτέλεσμα, η NASA τροποποίησε το προφίλ της αποστολής από εκπαίδευση προσεδάφισης σε εκπαίδευση πλοήγησης προς τη Σελήνη. (Η εκπαίδευση προσεδάφισης πραγματοποιήθηκε τελικά στο Apollo 9.)
Το πρώτο προγραμματισμένο σεληνιακό σκάφος προσεδάφισης του προγράμματος Artemis ονομάζεται Starship HLS (Human Landing System) και αναπτύσσεται από τη SpaceX. Κατά την αποστολή Artemis III, η οποία προγραμματίζεται να εκτοξευθεί έως το 2028, οι αστροναύτες θα απογειωθούν μέσα στην Orion με τον πύραυλο SLS.
Μόλις φτάσουν σε σεληνιακή τροχιά, η Orion θα συνδεθεί με το Starship HLS και δύο αστροναύτες θα μεταφερθούν στο σκάφος προσεδάφισης για το ταξίδι προς την επιφάνεια.
Υπάρχουν πάντως ερωτήματα για το χρονοδιάγραμμα ανάπτυξης του σεληνιακού Starship, γεγονός που έχει ωθήσει τη NASA να εξετάζει το ενδεχόμενο ανάθεσης του έργου και σε άλλη εταιρεία.
Η Χορν αναγνώρισε τις ομοιότητες ανάμεσα στην Artemis II και το Apollo 8, όμως τόνισε και βασικές διαφορές.
«Το Apollo 8 μπήκε πράγματι σε σεληνιακή τροχιά, έκανε 10 περιστροφές και επέστρεψε», είπε.
«Εμείς δεν θα μπούμε σε σεληνιακή τροχιά — η Artemis II είναι “free return”, δηλαδή μόλις φύγουμε από τη γήινη τροχιά, ουσιαστικά είμαστε ήδη στον δρόμο της επιστροφής. Θα κάνουμε απλώς μια διέλευση γύρω από τη Σελήνη, και αυτό είναι το ωραίο. Πολλά μπορεί να πάνε στραβά, όμως το πλήρωμα θα επιστρέψει στη Γη χωρίς να χρειαστεί άλλες μεγάλες καύσεις», πρόσθεσε, αναφερόμενη στην ενεργοποίηση των κινητήρων του σκάφους.
Μπορεί να υπάρχει και ένας ακόμη παραλληλισμός ανάμεσα στις δύο αποστολές, σύμφωνα με τον Τζέιμς Γ. Χεντ, καθηγητή Γεωεπιστημών, Περιβαλλοντικών και Πλανητικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Brown, ο οποίος είχε εργαστεί στο πρόγραμμα Apollo.
«Το Apollo 8 ήταν τα Χριστούγεννα, οπότε όλοι ήταν σπίτι και το έβλεπαν στην τηλεόραση. Έδωσε στους ανθρώπους την αίσθηση ότι πραγματικά πάμε στη Σελήνη. Ήταν ένα ξύπνημα για τη χώρα και τον κόσμο», είπε.
«Η Artemis II θα είναι το ίδιο είδος “στιγμής αφύπνισης” — επιστρέφουμε στη Σελήνη. Αυτοί οι τέσσερις γενναίοι αστροναύτες θα κάνουν παρατηρήσεις της Σελήνης και θα κοιτάξουν πίσω τη Γη μετά από πάνω από 50 χρόνια. Θα είναι κάτι καινούριο. Με όλη τη σύγχυση που υπάρχει στη Γη σήμερα, μπορεί ακόμη και να αποτελέσει μια δύναμη που θα φέρει τον κόσμο πιο κοντά. Υπάρχει ένας υψηλότερος σκοπός εδώ. Υπάρχει κάτι για το οποίο όλοι πρέπει να ενωθούμε».
Ο Χεντ πιστεύει επίσης ότι τα προγράμματα Apollo και Artemis συνδέονται από την αυστηρή προσέγγιση δοκιμών κάθε επιμέρους στοιχείου πριν την πλήρη επιχειρησιακή χρήση. «Το σκάφος Artemis πετάει μόλις για δεύτερη φορά.
Δεν θέλεις να βιαστείς», είπε. «Όπως και στο Apollo, δοκιμάζεις κάθε στοιχείο βήμα-βήμα. Γι’ αυτό δεν προσεδαφίζεται, επειδή είναι η πρώτη φορά που στην ουσία δοκιμάζεται έτσι. Άρα βγάζει απόλυτο νόημα. Έτσι κάνει αποστολές η NASA: για να διασφαλίσει όχι μόνο την ανθρώπινη ασφάλεια, αλλά και την επιτυχία της αποστολής».
Το σημερινό ρεκόρ μεγαλύτερης απόστασης από τη Γη που έχουν διανύσει άνθρωποι είναι 248.655 μίλια (400.171 χιλιόμετρα), που τέθηκε από το Apollo 13 το 1970.
Η Artemis I έχει ήδη ξεπεράσει αυτή την απόσταση, αλλά χωρίς πλήρωμα. Τώρα, υπάρχει πιθανότητα η Artemis II να ξεπεράσει το ρεκόρ του Apollo 13 με ανθρώπους μέσα — αν και αυτό δεν είναι βέβαιο, σύμφωνα με τη Χορν.
«Εξαρτάται από το πότε θα πετάξουμε. Η τροχιά αλλάζει συνεχώς γιατί βελτιστοποιείται για την καλύτερη χρήση πρόωσης», είπε.
Αυτή τη στιγμή, η NASA έχει αρκετές πιθανές ημερομηνίες εκτόξευσης για την Artemis II, από τις 6 Φεβρουαρίου έως τις 30 Απριλίου.
Η αποστολή θα ξεκινήσει με δύο περιστροφές γύρω από τη Γη, πριν από την «έγχυση» προς τη Σελήνη (translunar injection) — τον ελιγμό που βγάζει το σκάφος από τη γήινη τροχιά και το κατευθύνει προς τη Σελήνη — περίπου 26 ώρες μετά την έναρξη της πτήσης, όπως είπε η Χορν.
«Τότε προετοιμαζόμαστε για τη μεγάλη καύση - διαρκεί περίπου έξι λεπτά. Και μόλις την κάνεις, έχεις ήδη πάρει τον δρόμο της επιστροφής προς τη Γη. Δεν χρειάζεται να κάνεις τίποτα άλλο.
Θα περάσεις από τη Σελήνη και η βαρύτητά της θα σε “τραβήξει” γύρω της και θα σε στείλει πίσω προς τη Γη. Όλοι περιμένουν αυτή τη μεγάλη καύση μετά την εκτόξευση».
Η αποφυγή εισόδου σε σεληνιακή τροχιά κάνει το προφίλ της αποστολής απλούστερο, επιτρέποντας στο πλήρωμα να επικεντρωθεί σε άλλες εργασίες, καθώς δεν υπάρχει ανάγκη να «πιλοτάρει» το σκάφος με απαιτητικούς χειρισμούς.
Όμως θα ήταν διαφορετική η αποστολή αν το σκάφος προσεδάφισης ήταν έτοιμο;
«Η αξία ενσωμάτωσης άλλων στόχων, όπως ραντεβού/σύζευξη, πτήση με τροχιά που περιλαμβάνει σεληνιακή τροχιά και προσεδάφιση, θα έπρεπε να αξιολογηθεί σε σχέση με το ρίσκο της πρώτης επανδρωμένης πτήσης και της χρήσης όλων των νέων δυνατοτήτων του οχήματος», είπε η Χορν.
«Νομίζω ότι η αποστολή θα μπορούσε δυνητικά να εξελιχθεί πέρα από το σημερινό της εύρος, όμως υπάρχουν αρκετές μεταβλητές».
ΠΗΓΗ: neakriti
Ισπανία: Σιδηροδρομικό δυστύχημα στην Κόρδοβα - Τουλάχιστον 21 νεκροί και δεκάδες τραυματίες
