Με υπογραφή...

Τελευταία ενημέρωση : 19/11/2026 07:01

Η κρίσιμη καμπή στο Μέτωπο

Η ιταλική επίθεση κατά της Ελλάδας δεν βρήκε απροετοίμαστες τις στρατιωτικές μονάδες στα σύνορα με την Αλβανία

Η ιταλική επίθεση κατά της Ελλάδας δεν βρήκε απροετοίμαστες τις στρατιωτικές μονάδες στα σύνορα με την Αλβανία. Ο Ε.Σ., με στοχευμένες κινήσεις υποχώρησης... έθεσε τις βάσεις για τη μεγάλη αντεπίθεση μερικές ημέρες αργότερα (14/11), που οδήγησε στην ιταλική υποχώρηση και στη διάλυση ολόκληρων μονάδων της.

Ο ιστορικός διοικητής της 8ης ΜΠ, Κατσιμήτρος, αν και δεν προβλεπόταν στις διαταγές, «κράτησε» άμυνα στη γραμμή Ελαία, Καλπάκι. Οι πρώτες ιταλικές επιθέσεις ήταν μάλλον αναγνωριστικού χαρακτήρα, όμως άλλαξαν από τις 2 έως τις 9/11/1940, όταν οι ΜΠ Φερράρα και η ΤΘΜ Κένταυρος εξαπέλυσαν σφοδρή επίθεση σε μεγάλο μέρος του μετώπου. Την ίδια στιγμή, η ΜΑ Τζούλια επιχείρησε να αποκόψει «υποχωρούντες» ελληνικές δυνάμεις, μπαίνοντας σφήνα μεταξύ ελληνικών στρατευμάτων στην Ήπειρο και τη Δυτική Μακεδονία.

Την ίδια στιγμή, το ισχυρό Απόσπασμα Δαβάκη είχε ήδη ξεκινήσει τη σύμπτυξή του. Οι ιταλικές δυνάμεις βρήκαν πρόσφορο έδαφος και πεδίο για να μπουν βαθιά στο ελληνικό έδαφος, μόνο που γρήγορα θα βρίσκονταν αποκομμένες και χωρίς αξιόλογη επιμελητεία!

Ισχυρή άμυνα προσπαθούσαν να προτάξουν η Μεραρχία Ιππικού και η 5η Ταξιαρχία Πεζικού.

Μεταξύ 7 και 10/11, η Τζούλια βρέθηκε εγκλωβισμένη και τελικά κυκλωμένη στον Σμόλικα! Υπέστη όλεθρο και πανωλεθρία, υποχωρώντας άτακτα προς τα σύνορα. Την ίδια τύχη θα είχαν τις αμέσως επόμενες ημέρες και άλλες ιταλικές δυνάμεις.

Μαθαίνοντας τις εξελίξεις στην Αθήνα, ο Παπάγος θα εκδώσει διαταγή (13/11) για άμεση αντεπίθεση σε όλο το εύρος του μετώπου. Αυτή θα ξεκινήσει την επομένη, με σφοδρό μπαράζ πυροβολικού.

Η ιαχή «ΑΕΡΑ» ακούγεται συνεχώς σε επιχειρήσεις κατά εχθρικών τμημάτων. Μέσα σε 3 ημέρες, οι ελληνικές δυνάμεις στην Ήπειρο και την Πίνδο φτάνουν στη γραμμή Μοράβα, βάση εκκίνησης των ιταλικών δυνάμεων.

Ο στρατηγός Σοντού, για να σώσει μονάδες του, διατάσσει γενική υποχώρηση προς την πεδιάδα της Κορυτσάς, βαθιά στο αλβανικό έδαφος.

Το Έπος της Αλβανίας αρχίζει να γράφεται με χρυσά γράμματα στα κατάστιχα της ιστορίας!

Στις 18/11, η μεγαλούπολη της Κορυτσάς... θα ξαναγίνει ελληνική!

Θα ακολουθήσουν και άλλες πόλεις στη Βόρειο Ήπειρο.

Ο ΜΟΙΡΑΙΟΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΑΡΧΗΣ

Η 8η/11 ήταν μέρα ξεχωριστής σημασίας για τις εξελίξεις στο Μέτωπο.

Το 23ο ΣΠ, ιστορική μονάδα, αρχικά ως τάγμα και κατόπιν ως σύνταγμα της πάλαι ποτέ Μεραρχίας Αρχιπελάγους, διέθετε δύναμη 1.000 ανδρών στο ξέσπασμα του Πολέμου, κατά βάση Χιώτες, καθώς έδρευε στο νησί (Βουνάκιο).

Μέχρι τις 5/11, διεκπεραιώθηκε στη Θράκη και από εκεί σε Φλώρινα και Κρυσταλλοπηγή.

Διοικητής του ήταν ο συνταγματάρχης Ευστάθιος Ρόκκος. Σοβαρός και μετρημένος αξιωματικός, προερχόμενος από τη Γεωγραφική Υπηρεσία και άλλες παρόμοιες θέσεις, χωρίς εμπειρία σε μάχιμες μονάδες.

Το βράδυ της 18ης προς τη 19η Νοεμβρίου, η μονάδα στρατωνιζόταν στις περιοχές Χότσιτσε, Μπαμπάν, Ζέλπμακ, βορειοανατολικά της Κορυτσάς. Το σύνταγμα, που διέθετε και 3 μοίρες πυροβολικού, βρέθηκε καθηλωμένο από ιταλικές δυνάμεις που υποχωρούσαν άτακτα από τις θέσεις τους.

Το σύνταγμα ήταν αρκετά διασπασμένο, δεν υπήρχε σύνδεση και στοιχειώδης επικοινωνία και επαφή μεταξύ των τμημάτων του. Κάποιες περίπολοι ανέφεραν για τις ιταλικές δυνάμεις... που υποχωρούσαν, όμως. Ο διοικητής κατελήφθη από πανικό, θεωρώντας πως το σύνταγμα είχε αποκοπεί και αφεθεί μόνο του! Φέρεται να ενημέρωσε το στρατηγείο πως μεγάλο μέρος της μονάδας του είχε αιχμαλωτιστεί (!) και πως οι δυνάμεις που του απέμεναν ήταν λίγες. Ο στρατηγός Ραζής, ακούγοντάς το, διέταξε συντονισμένη υποχώρηση, χωρίς όμως να προχωρήσει σε πρόσθετη συλλογή στοιχείων για το εάν ήταν όντως έτσι!

Ο διοικητής του Γ΄ Σώματος Στρατού, Γεώργιος Τσολάκογλου, κατάλαβε πως τα πράγματα δεν μπορούσαν να είναι έτσι και αμέσως «ξήλωσε τον Ραζή», συνέλαβε τον Ρόκκο και απέστειλε ενισχύσεις 1.200 ανδρών!

Την ίδια στιγμή, στο μέτωπο, τμήματα του 23ου ΣΠ πολεμούσαν σκληρά με τους υποχωρούντες Ιταλούς. Η έλλειψη επικοινωνίας και κάθε είδους επαφής μεταξύ των τμημάτων του ΣΠ δημιούργησε πλήρη ασυνεννοησία, αλλά όχι πανικό, όπως νόμισε ο Ρόκκος.

Όμως, στις μάχες έχασαν τη ζωή τους 31 άνδρες του Συντάγματος και πάνω από 100 τραυματίστηκαν.

Οι κατώτεροι αξιωματικοί, υπαξιωματικοί και, φυσικά, οι στρατιώτες του 23ου έκαναν το καθήκον τους με πατριωτισμό... χωρίς να γνωρίζουν τι είχε συμβεί σε επίπεδο διοίκησης της μονάδας.

Ο αυστηρός και πειθαρχημένος Τσολάκογλου διέταξε τη φυλάκιση του Ρόκκου και την παραπομπή του σε στρατοδικείο. Κατάλαβε αμέσως τι είχε γίνει, λάθος συνεννόηση... αλλά οι κανονισμοί ήταν κανονισμοί, όπως και οι διαταγές!

Ο συνταγματάρχης δικάστηκε στις 25/12, με συνήγορο τον υπαξιωματικό Παναγιώτη Κανελλόπουλο, μετέπειτα διαπρεπή πολιτικό και πρωθυπουργό, ο οποίος ήταν απόφοιτος της Νομικής.

Ο συνταγματάρχης αντιμετώπιζε τις κατηγορίες για «παράβαση δοθείσας αυτώ στρατιωτικής εντολής και απωλέσας ψυχραιμίαν και καταληφθείς υπό πανικού προκάλεσε εις φυγήν το στράτευμα».

Στη δίκη, ο Κανελλόπουλος απέδειξε πως ο Ρόκκος ουδέποτε είχε μάχιμη υπηρεσία ή διοικητική εμπειρία, καθώς υπηρετούσε για χρόνια στη Γεωγραφική Υπηρεσία ως τοπογράφος και μηχανικός.

Το στρατοδικείο τον απάλλαξε από την κατηγορία της πρόκλησης φυγής από το στράτευμα. Τον καθαίρεσε και του επέβαλε ποινή φυλάκισης 3 ετών.

Ως στρατιώτης, ο Ρόκκος επέστρεψε στο κελί του για να πάρει τα πράγματά του. Εκεί αυτοκτόνησε με πιστόλι, μη αντέχοντας τον εξευτελισμό.