Η Άγκυρα επιχειρεί να παρουσιάσει τις έρευνες του «Abeille Marengo» ως δραστηριότητα που γίνεται με τη συγκατάθεσή της - Το διπλωματικό παρασκήνιο με τη Γαλλία, η κατηγορηματική απάντηση της Αθήνας με αντι-NAVTEX και τα σενάρια για νέες τουρκικές κινήσεις όταν το ερευνητικό φτάσει στα επίμαχα νερά.
Ρεπορτάζ: Βασίλης Σκουλαράκος
Μια NAVTEX που δεν ζητήθηκε, μια «συγκατάθεση» που ουδέποτε απαιτήθηκε και μια τουρκική προσπάθεια να εμφανιστεί η Άγκυρα ως ρυθμιστής των ερευνών για το καλώδιο Ελλάδας - Κύπρου. Αυτή είναι η νέα τακτική της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο, με την οποία επιχειρεί να διατηρήσει στο τραπέζι τις διεκδικήσεις της, χωρίς απαραίτητα να προκαλέσει νέα κρίση στο πεδίο. Το γαλλικό «Abeille Marengo» έχει αποπλεύσει από το Ηράκλειο από το απόγευμα της Τρίτης (10/11), όμως η Άγκυρα επιχειρεί να αξιοποιήσει τη συνέχιση των εργασιών για να ενισχύσει το αφήγημα περί δικής της δικαιοδοσίας στην περιοχή.
Η νέα τουρκική NAVTEX 1127/26, που εκδόθηκε από τον σταθμό της Αττάλειας μετά τον απόπλου του ερευνητικού, αποτυπώνει αυτή ακριβώς την επιδίωξη. Η Τουρκία δεν περιορίστηκε στην αμφισβήτηση των ελληνικών και κυπριακών αρμοδιοτήτων, αλλά υποστήριξε ότι οι έρευνες πραγματοποιούνται με τη συναίνεση των τουρκικών αρχών. Με άλλα λόγια, επιχείρησε να εμφανίσει ως δική της παραχώρηση μια δραστηριότητα για την οποία, δεν διαθέτει καμία αρμοδιότητα αδειοδότησης. Γι’ αυτό άλλωστε εξέδωσε NAVTEX ενώ δεν της είχε ζητηθεί. Αυθαίρετα και χρησιμοποιώντας τα στίγματα της ελληνικής αγγελίας, προχώρησε σε δική της αγγελία. Επί της ουσίας λοιπόν, άκυρη!
Το κρίσιμο στοιχείο όμως, είναι ότι η τουρκική αναγγελία εκδόθηκε ενώ το πλοίο είχε ήδη ξεκινήσει την αποστολή του. Η χρονική αυτή ακολουθία έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Άγκυρα επιχειρεί να προσδώσει εκ των υστέρων πολιτικό περιεχόμενο σε μια διαδικασία που είχε ήδη δρομολογηθεί από τις αρμόδιες ελληνικές και κυπριακές αρχές.
Η «παγίδα» της τουρκικής συναίνεσης
Πίσω από τη διατύπωση της τουρκικής NAVTEX βρίσκεται μια ευρύτερη διπλωματική επιδίωξη. Η Άγκυρα θέλει να δημιουργήσει την εντύπωση ότι καμία ερευνητική δραστηριότητα στις θαλάσσιες περιοχές που διεκδικεί δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί χωρίς προηγούμενη συνεννόηση μαζί της.
Η Αθήνα απορρίπτει κατηγορηματικά αυτή την ερμηνεία. «Καμία σημασία δεν έχει η τουρκική NAVTEX που εκδόθηκε μεταγενέστερα της κίνησης του πλοίου επί τη βάσει ήδη δημοσιοποιημένων δεδομένων», υπογράμμισαν διπλωματικές πηγές, ξεκαθαρίζοντας ότι ουδέποτε υποβλήθηκε αίτημα αδειοδότησης στην Τουρκία.
Η ελληνική απάντηση δεν περιορίστηκε στις δηλώσεις. Οι αρμόδιες αρχές εξέδωσαν αντι-NAVTEX, απορρίπτοντας άμεσα και επί της ουσίας τις τουρκικές αιτιάσεις.
Το «παζάρι» με το Παρίσι
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι επαφές που προηγήθηκαν ανάμεσα στη Γαλλία και την Τουρκία. Η ρηματική διακοίνωση που απέστειλε το Παρίσι προς την Άγκυρα αποτέλεσε κεντρικό σημείο των διπλωματικών χειρισμών, καθώς η τουρκική πλευρά επιδίωκε να εμφανίσει την ενημέρωσή της ως αναγνώριση δικαιοδοσίας.
Η ελληνική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι κάτι τέτοιο δεν συνέβη. Η γαλλική ενημέρωση, ασφαλώς, δεν συνιστά αίτημα άδειας ούτε δημιουργεί νομικό προηγούμενο. Πρόκειται για ουσιαστική διάκριση, καθώς διαφορετική διατύπωση θα μπορούσε να αξιοποιηθεί από την Τουρκία για τη στήριξη μελλοντικών διεκδικήσεων.
Το γεγονός ότι η Άγκυρα περιορίζεται μέχρι στιγμής σε αναγγελίες και δηλώσεις, χωρίς να έχει αναφερθεί επιχειρησιακή παρεμπόδιση του πλοίου, αφήνει περιθώρια για αποφυγή της έντασης επί του πεδίου και απρόσκοπτη συνέχιση των εργασιών.
Η Κάσος και τα επόμενα χαρτιά της Άγκυρας
Το επόμενο κεφάλαιο της αντιπαράθεσης θα γραφτεί όταν το «Abeille Marengo», μετά την ολοκλήρωση ελέγχου των συστημάτων του τις επόμενες ώρες, κινηθεί προς τη θαλάσσια ζώνη νότια της Κάσου και της Καρπάθου.
Εκεί η Τουρκία προβάλλει διεκδικήσεις επικαλούμενη το τουρκολιβυκό μνημόνιο, το οποίο απορρίπτουν η Ελλάδα και η Ευρωπαϊκή Ένωση. Τι μπορεί να συμβεί εκεί; Στα πιθανά σενάρια περιλαμβάνεται η έκδοση νέας NAVTEX, με την οποία η Άγκυρα θα επαναλάβει τους ισχυρισμούς περί αρμοδιότητας. Αν όμως η Άγκυρα επαναλάβει τις πρακτικές του 2024, με αποστολή πολεμικών πλοίων ή drones στην περιοχή και παρενοχλήσεις στο γαλλικό ερευνητικό διά ασυρμάτου, τότε το θερμόμετρο θα ανέβει. Η Ελλάδα θα αναγκαστεί να στείλει πιο κοντά στο «Abeille Marengo» σκάφη του Λιμενικού ή και πολεμικά πλοία, η Τουρκία θα προκαλεί λόγω και έργω και οι πιθανότητες νέου «ναυαγίου» στις έρευνες για το καλώδιο θα είναι εξαιρετικά πιθανό.
Το μήνυμα Μητσοτάκη και η επόμενη ημέρα
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης εμφανίστηκε καθησυχαστικός για την εξέλιξη της αποστολής, δηλώνοντας: «Εκτιμώ ότι θα είναι ένα ταξίδι χωρίς αναταράξεις». Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι η Ελλάδα είναι έτοιμη για όλα τα ενδεχόμενα, ενώ υπογράμμισε ότι άδεια για τις έρευνες έχουν χορηγήσει αποκλειστικά η Ελλάδα και η Κύπρος.
Η κυβέρνηση επιδιώκει να διατηρήσει την αντιπαράθεση στο διπλωματικό επίπεδο, χωρίς να επιτρέψει την αναγνώριση τουρκικών αρμοδιοτήτων. Άλλωστε, το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης δεν αφορά μόνο δύο κράτη, αλλά αποτελεί ευρωπαϊκή ενεργειακή υποδομή στρατηγικής σημασίας.
Η ουσία της νέας αντιπαράθεσης βρίσκεται πλέον στη διαφορά ανάμεσα στην τουρκική διακήρυξη και στην πραγματικότητα επί του πεδίου. Η Άγκυρα μπορεί να υποστηρίζει ότι οι έρευνες πραγματοποιούνται με τη συγκατάθεσή της. Η Αθήνα απαντά ότι δεν ζητήθηκε ποτέ τέτοια συγκατάθεση.
Και όσο το γαλλικό ερευνητικό πλησιάζει στην Κάσο, το ερώτημα γίνεται ολοένα πιο συγκεκριμένο… θα αρκεστεί η Τουρκία στην προσπάθεια να βάλει τη «σφραγίδα» της στα χαρτιά ή θα επιχειρήσει να την επιβάλει και στη θάλασσα;